Welke beamersoftware je kiest, hangt vooral af van wie hem bedient en of jullie ook uitzenden. Voor een kleine gemeente is PowerPoint of gratis software zoals OpenLP genoeg. Wie elke week liederen, lezingen en een livestream combineert, heeft meer aan een pakket dat voor kerken is gemaakt, met een liederendatabase en een aparte uitvoer voor de stream.
Hieronder lees je waar je op let, hoe je voorkomt dat de liturgie drie keer wordt ingetypt en wat het vraagt om dit zelf draaiende te houden. We noemen alleen software en functies die de makers zelf openbaar beschrijven.
Drie soorten beamersoftware
Presentatiesoftware die je al hebt. PowerPoint of een gratis variant. Iedereen kan ermee overweg, maar elke week bouwt iemand de dia's opnieuw op. Liederen en lezingen typ of plak je zelf.
Gratis software voor kerken. OpenLP is volgens de eigen site open source en gratis, gemaakt door vrijwilligers en beschikbaar voor Windows, Mac en Linux. Je kunt er liederen en Bijbelvertalingen in importeren, PowerPoint-bestanden en video afspelen en eigen dia's voor liturgie en mededelingen bewaren. Bediening kan ook via een webbrowser op een telefoon. Voor wie voorin staat is er een aparte weergave.
Betaalde pakketten voor kerken. Voorbeelden zijn KerkBeamer en ProPresenter. KerkBeamer beschrijft zichzelf als software voor mediateams, met online voorbereiden, een database met liederen en Bijbelvertalingen en een uitbreiding voor tv-uitzendingen. ProPresenter van Renewed Vision legt in zijn eigen documentatie uit hoe je liedteksten in een livestream krijgt, bijvoorbeeld als beeld-in-beeld of als tekstbalk onderin.
Waar je op let bij de keuze
1. Wie bedient het? Een pakket met veel mogelijkheden helpt alleen als er elke zondag iemand is die het kan. Kies liever iets dat drie vrijwilligers beheersen dan iets dat één persoon perfect kent. 2. Voorbereiden vanuit huis. Kan de liturgie thuis worden klaargezet, of alleen op de computer in de kerk? Software met online voorbereiden scheelt een avond in de consistorie. 3. Liederen en lezingen. Moet iemand elk couplet intypen, of zitten de bundels erin? Let op: in de software zitten is niet hetzelfde als mogen tonen. KerkBeamer schrijft bijvoorbeeld zelf dat licenties voor liedbundels niet in het abonnement zitten en dat de kerk die apart regelt. 4. Uitzenden. Zenden jullie uit, kijk dan of de software een aparte uitvoer voor de stream heeft. Op de beamer wil je grote tekst op een volle dia, in de livestream liever een balk onderin over het camerabeeld. 5. Computer en besturingssysteem. Draait het op de computer die er staat? Gratis software die niet op jullie apparaat werkt, is alsnog duur.
Over de licenties voor liedteksten in een livestream schrijven we een apart artikel. Een verwijzing als "Psalm 84 : 1 en 3" mag altijd, zoals we ook uitleggen bij liturgie maken in Word.
De liturgie één keer invoeren
Het echte probleem is zelden de software. Het is dat dezelfde liturgie drie keer wordt ingevoerd: in Word voor het boekje, in de beamersoftware voor de dia's en op de website voor wie thuis meekijkt. Elke keer is een kans op een verkeerd psalmnummer.
Een voorbeeld uit het kerkenwerk: de voorganger mailt donderdag de liederen naar de scriba. De scriba maakt het boekje en stuurt het door naar de beamerploeg. Vrijdag wijzigt de voorganger nog één lied. Het boekje wordt aangepast, de dia's niet. Zondag zingt de gemeente iets anders dan er op het scherm staat.
Zo voorkom je dat:
- Spreek één bron af. Eén persoon zet de liturgie definitief klaar, op een vaste plek. Iedereen werkt daaruit: boekje, beamer en website.
- Spreek een vaste deadline af. Bijvoorbeeld vrijdag 18.00 uur. Wijzigingen daarna gaan via één persoon die alle drie bijwerkt.
- Zet de liturgie bij de dienst op de website. Niet op een losse downloadpagina, maar bij de zondag in de agenda. Dan vindt wie thuis meekijkt hem naast de livestream.
Beamer en livestream: twee schermen, twee eisen
In de kerk lees je de beamer van tien meter afstand. In de livestream kijkt iemand naar de camera en wil het gezicht van de voorganger niet kwijt onder een dia vol tekst. Daarom heeft de stream andere opmaak nodig: kleiner, onderin, met het camerabeeld erachter. Kan jullie software geen aparte uitvoer maken, dan kan het streamprogramma het beamerbeeld vaak als bron opnemen. Wat er verder nodig is voor de uitzending zelf lees je in livestream-apparatuur voor de kerk.
Wat zelf doen vraagt
- Elke week opnieuw. Liturgie klaarzetten, dia's controleren, wijzigingen verwerken. Ook in de zomer en rond kerst.
- Kennis bij één persoon. Vaak is er één vrijwilliger die weet hoe de uitvoer naar de stream is ingesteld. Is die met vakantie, dan staat er zondag geen tekst in beeld.
- Updates. Een update van het besturingssysteem of van de software kan instellingen veranderen. Merk je dat pas zondagochtend, dan is er weinig tijd.
- Losse systemen. Boekje, beamer, stream en website zijn vier plekken die bij elkaar moeten blijven passen.
Dat is te doen, als het werk verdeeld is en vastligt wie wat doet.
Vijf dingen die je morgen kunt doen
1. Schrijf op hoe de liturgie nu van voorganger naar beamer, boekje en website gaat, met namen erbij. 2. Spreek met de voorganger en de beamerploeg een vaste deadline af voor de definitieve liturgie. 3. Vraag minstens twee vrijwilligers om de beamersoftware te leren bedienen. 4. Kijk welke liedbundels jullie op de beamer tonen en of de kerk daar licenties voor heeft. 5. Controleer of de liturgie op de website bij de juiste dienst staat en niet alleen als losse download.
Liever niet zelf rommelen?
De beamersoftware zelf blijft jullie keuze. Wat wij overnemen is de kant van de website. In Mijn KerkOnline vul je de dienst in met voorganger, thema, lezingen en streamlink. Daarna zet je de liturgie erbij als lijst met liederen, lezingen en momenten. Die verschijnt bij de juiste zondag in de agenda, samen met de liturgie en downloads die erbij horen. De livestream stel je één keer in voor YouTube, Vimeo, Kerkdienstgemist, Kerkomroep of een andere dienst. Met onderhoud en hosting houden wij de site veilig en bijgewerkt. Jullie vullen daarna alleen nog de inhoud in: de liturgie van zondag. Twijfel je of je de site zelf blijft beheren, lees dan zelf bouwen of laten maken.
Wil je zien hoe jullie diensten, liturgie en livestream samen op één overzichtelijke site staan? Dan kun je vrijblijvend een gratis homepage-ontwerp aanvragen.